एका जिवलग आत्म्याची गोष्ट

इमेज
काळी विहिर (घोडेगाव, ता. आंबेगाव, जि. पुणे.) हि एक माझ्या लहानपणची सत्य घटना आहे. वडील कृषी खात्यात होते म्हणून त्यांची बदली प्रत्येक ५ वर्षाने खेड्या-पाड्यातील शेती फार्म मध्ये होत असत. ६० एकर शेती होती. हे ५वर्ष कसे गेले तेच समजले नाही, खूप मस्ती, धम्माल करायचो.. आंबे, चिंचा, सीताफळ, पेरू असे अनेक प्रकारचे फळझाडे तिथे होते. शेजारी मुकादम काका चा मुलगा बाळासाहेब माझा जिवलग मित्र झाला. आम्ही सोबत शाळा, शेतात-रानात सोबत फिरणे, खेळ-मस्ती करायचो. ५ वर्षा नंतर वडिलांची बदली राजगुरूनगर ला झाली. झालं.... त्या वेळेस घोडेगाव सोडताना खूप रडलो, लहान होतो पण थोडं-फार समजायचं. बाळा ही रडत होता. बाळा ला मी म्हणालो मी नक्की तुला भेटायला येणार, काळजी नको करुस. जवळ जवळ ८-९ वर्षाने घोडेगाव ला जायचा योगायोग आला. खूप आनंद झाला, बाळासाहेब ला भेटणार, खूप गप्पा-गोष्टी करणार असा विचार सतत येत होता. घोडेगाव जवळ जुन्नर फाट्यावर एस टी थांबली, तसा पळत पळत शेती फर्मात गेलो, खूप बदल झाला होता. ते कैवलारू घर पडक झालं होतं, त्याच्या मागच्या बाजूला गेल्यावर दिसले की तिथे शेवंता आजी होते, त्यांनी मला पाहिल्...

फोटोत असणारे गांधीजी पहिल्यांदा नोटांवर कसे आले

फोटोत असणारे गांधीजी पहिल्यांदा नोटांवर कसे आले
आज आपण इतिहासातील पानं पलटुन, जाणून घेऊया कि, महात्मा गांधीजी भारतीय नोटांवर कसे काय आले.


कुठून आला भारतीय नोटांवर गांधीजींचा फोटो?

भारतीय रुपयांच्या नोटांवरील मागील काही वर्षांपासून खूप बदल झाला आहे. अगोदरच्या वर्षांमध्ये यात खूप परिवर्तन केले गेले. परंतु अनेक बदल केल्यानंतरही ह्यामध्ये एका गोष्टीचा बदल झालाच नाही तो म्हणजे महात्मा गांधींचा फोटो. हे कुतूहल सामान्य आहे कि, हा फोटो कुठून आला, हा फोटो कोणी काढला आणि भारतीय नोटांवर त्याचा प्रयोग कसा केला गेला.
सर्वात पहिले १९६९ च्या नोटांवर आले बापूजी
जाणकारांनुसार सर्वात पहिले १९६९ साली नोटांवर गांधीजींचा फोटो छापला गेला. हा त्यांचा जन्मशताब्दी वर्ष होता. तेव्हा ५ आणि १० रुपयाच्या नोटांवर गांधीजींचा फोटो छापला गेला. महात्मा गांधींचा जन्म गुजरात मधील पोरबंदरला २ ऑक्टोबर १८६९ साली झाला. १९६९ साली गांधीजींचा फोटो छापला त्यावेळी त्यांच्या फोटोच्यामागे सेवाग्राम आश्रम छापला गेला होता.
व्हाइसरॉय हाऊस मध्ये काढला होता फोटो
१९९६ साल पासून पहिल्या वेळी गांधींच्या फोटो ची नोटांवरील सिरीज अंमलात अली. आज आपण नोटांवरील जो फोटो पाहतो तो व्हाइसरॉय हाऊस ( आत्ता राष्ट्रपती भवन ) मधील आहे. १९४६ मधे हा फोटो काढला गेला. जेव्हा राष्ट्रपिता म्यानमार आणि भारत यांच्या मधे ब्रिटीश सेक्रेटरी च्या रुपात कार्यरत फेड्रिक लॉरेन्स बरोबर मुलाखती साठी पोहचले होते. तेव्हा घेतलेला हा फोटो भारतीय नोटांवर छापला गेला. हा फोटो कोणत्या फोटोग्राफरने काढला त्याची अजून महिती नाही.
गांधीजींच्या आधी अशोक स्तंभ
गांधीजींच्या अगोदर भारतीय नोटांवर अशोक स्तंभा चा फोटो छापला जायचा. १९९६ साली आरबीआय ने नोटांवरील डिझाईन बदलण्याचा निर्णय घेतला. तेव्हा अशोक स्तंभाच्या जागी गांधीजींच्या फोटोला स्थान दिले गेले आणि अशोक स्तंभाला नोटेच्या खाली डाव्या बाजूला छापल गेलं. हा अशोक स्तंभ नोटेच्या खाली डाव्या बाजूला दिसतो.
अशोक स्तंभ च्या आधी छापायचे किंग जॉर्ज
अशोक स्तंभ आणि महात्मा गांधींच्या आधी नोटांवर किंग जॉर्जचा फोटो छापला जायचा. किंग जॉर्जच्या फोटो वाली नोट १९४९ पर्यंत चलनात होत्या. त्यानंतर अशोक स्तंभ असणारी नोट आली.
१९९३ मधे केंद्राने केली शिफारस
रिझर्व बँक ऑफ इंडिया च्या नुसार सर्व नोटांवर वाटर मार्क एरिया मधे महात्मा गांधींचा फोटो छापण्याची शिफारस १५ जुलै १९९३ ला केली गेली. तेव्हाच डाव्या बाजूला गांधीजींचा फोटो छापण्याची शिफारस १३ जुलै १९९५ ला तत्कालिन केंद्र सरकारने केली होती.

टिप्पण्या

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

एका जिवलग आत्म्याची गोष्ट

"कान भरणे" म्हणजे नक्की काय ? मानसशास्त्र विचार लेख

Udise plus : Import Module ( How to Import Students in Udise Plus ) Import Student - From the Academic year 2023-24 to 2024-25

APAAR ID IN UDISE PLUS PORTAL | विद्यार्थ्याचे अपार कार्ड यु-डायस प्लस पोर्टल वर तयार होणार

Classes - एका क्लासवाल्या मित्राची गोष्ट